4 Temmuz 2016 Pazartesi

Fit Tarif Ekiyle Ramazan Bayramı'nda Beslenme

Bayramda Beslenme

Arefe gününe ulaştık, tutulan son orucun ardından bir bayram sabahına uyanacağız. Umarım iyilik ve güzelliklerle, eski bayramlar tadında bir bayram olur.

İftar ve sahurdan oluşan 2 ana öğün, 1-2 ara öğünle 30 gün geride kaldı. İlk günlerde yoğun açlık ve susuzluk hissederken; bugünlerde pek bir şey hissetmez olduk, alıştık. Bu alışma dediğimiz durum; metabolizmamızın açlığa sağladığı uyum yani metabolizmamızın dinlenirken harcadığı enerjinin düşmesi ile sağlanır. Normal beslenme düzenine geçmemizle beraber açlığa karşı gelişen uyumu ortadan kaldırmak gerekiyor. Harcanan enerjiyi arttırmak için az az, sık sık beslenme ve orta tempoda aktiviteler en büyük yardımcıdır. Bilelim ki alınan enerji, harcanan enerjiden fazla olduğunda alarmlar kırmızıya dönüyor ve kilo alınmaya başlanıyor.

Ramazan Bayramı'nda ''aşırı beslenme, fazla yeme'' hali artan kilonun yanı sıra hazımsızlık, bağırsak rahatsızlıkları (ishal, kabızlık), mide bulantısı, nefes darlığı, kan şekerinde ve tansiyonda yükselme gibi sağlık sorunlarını da beraberinde getirebilir.

6 basit kural ile ''Nasıl beslenmeli?''

1.    Bayram sabahına dengeli bir kahvaltı ile başlayın. Kahvaltınızda peynir, zeytin, domates-salatalık-yeşillik, yumurta (haşlanmış, omlet, menemen şeklinde olabilir.), kuru meyve, fındık-ceviz-badem, tam buğday-çavdar ekmeği olabilir. Ancak işlenmiş ürünlerde, kızartmalardan ve poğaça-börek gibi hamur işlerinden uzak durun. Kahvaltınız sade ve sofradan kalktığınızda ağırlık hissetmeyeceğiniz bir şekilde olsun.

2.    Su. Günde 2-2,5 Litre su içilmeli, kendinize sık sık su içmeyi hatırlatın. Bilinmeli ki; çay, kahve, şekerli veya şekersiz meşrubatlar, gazlı içecekler... HİÇ BİRİ su yerine geçmez. 

3.    3 ana ve 3 ara öğün olarak günde 6 öğün. Az az, sık sık beslenin ki yavaşlayan metabolizmanız hızlansın. Ara öğünler, süt, yoğurt, meyve şeklinde hafif olsun. Misafirliklerde ise öğünlerinizi azar azar tadına bakmak şeklinde ve tercihlerinizi her zaman sağlıklı olması yönünde yapın.

4.    Sahur yapmakla oluşan gece yeme alışkanlığını terk ediyoruz. Uyandığınızda yemek yemek istiyorsanız bir bardak su içerek uyumaya devam edin.

5.    Bir önceki yazımda ''Bayramda İkramlar Nasıl Olmalı?'' ayrıntılı bir şekilde yazdım. İkramlar ve misafirlikte yapılması gerekenlere oradan ulaşabilirsiniz.

6.    Son olarak ''Fiziksel Aktivite''. Seçtiğiniz bir ana öğünden 1-1,5 saat sonra sevdiklerimizle tempomuzu azaltmadan yürüyoruz.

Bir önceki yazımda tatlılarınızda stevia kullanmayı deneyin demiştim. Sizlere bir de tatlı ve enerjisi düşük ve içerisinde basit şeker olmayan bir tarife veriyorum. İkramlarınızı sağlıklı hale getirmek için ;

Stevia* ile hazırlanmış sütlü irmik tatlısı

1 litre light süt,
9 yemek kaşığı irmik,
1 çay bardağından 1 parmak az stevya,
1 paket vanilya,
limon kabuğu rendesi,
Üzeri için; tarçın.

İrmik, vanilya ve limon rendesini bir tencereye koyup üzerine süt ilave edip iyice karıştırın, kısık ateşte muhallebi kıvamına gelene kadar pişirin. Ilınınca stevyayı ekleyin iyice karıştırın. Daha önceden ısıtılmış cam tepsiye tatlıyı yayın ve soğumaya bırakın. Soğuduktan sonra buzdolabında 1 gün bekletip, tarçın ilave edip servis edin.

İki renkli yapmak için; ocaktan aldığınız tatlının yarısını cam tepsiye yayın, yarısını ise 2 yemek kaşığı kakao ile karıştırın daha sonra cam tepsiye dökün.

*Stevia; bütün büyük marketlerde kolaylıkla bulabileceğiniz; şeker içermeyen doğal tatlandırıcı.

Mutlu bayramlar
Sağlıkla kalın


Diyetisyen Sevde Kahraman

2 Temmuz 2016 Cumartesi

Bayramda ikramlar nasıl olmalı?

Bayramda ikramlar nasıl olmalı?

Ey Şehr-i Ramazan, nam-ı diğer 11 ayın sultanı... Geldin 30 gün içimize işledin. Demek şimdi de bize bayramı miras bırakarak gidiyorsun...

Geleneksel, dini bayramlarımızdan biri olan 'Ramazan Bayramı' biz misafirperver Türk halkında telaş oluşturmaya başladı bile. Hazırlanacak ikramların düşünülmeye başlandığı bugünlerde merak ediyor musunuz ''Diyetisyenim Ne Diyor?''

Bayram İkramları

Bayram ikramları genelde enerji içeriği yüksek, besin öğesi içeriği ise maalesef düşük yiyecekler oluyor... Baklava ilk sırada onu börekler takip ediyor, misafirlere bir verdiğimiz kendimizin ise canımız sıkıldıkça paketini aşındırdığımız çikolatalar vazgeçilmez, çocuklar için hazır meyve suları alınıyor, büyüklere çay eşlik ediyor. Sonra canımız Türk kahvesi çekiyor yanında ya lokum ya çikolata.

Bayram Yemekleri
Ramazan, oruç ayından çıkılarak normal veya normal üstü yeme düzenine geçilerek , tüketilen yiyecekler artıyor. Aile boyu bayram yemeklerimiz oluyor; etli pilav, dolma, geleneksel, yöresel yemekler...

Böylelikle en vazgeçilmezi açıklıyorum : Sodalar :)

Bu yiyeceklerin özellikle ikramların, enerji içeriği yüksek besinler aynı zamanda karbonhidrat (şeker) içeriği de oldukça yüksek... Karbonhidrat içeriği yüksek besinler kan şekerini hızlıca yükseltiyor, ardından hızlıca da düşürüyor. Ve kısır döngü oluşuyor, yedikçe daha fazla yer hale geliniyor.

Kan şekeri yükselince zihinlerde bulanıklık, düşünememe hali, karında şişkinlik hissi oluşurken kan şekeri düştüğünde terleme, hafif titremeler, üşümeler görülebiliyor. Bu belirtilerle karşılaşıyorsanız bilin ki bir şeyler ters gidiyor demektir. Sağlık problemleri yaşamamak için şekerli gıdalara karşı bir adım geride durun.
Fazla yiyecek ve şeker alımıyla, kan şekerinde dengesizliklerin yanı sıra sindirim özellikle (mide-bağırsak) sisteminde de bazı problemler oluşabilmektedir.

HAYIR
demeyi öğrenin, önce kendinize hayır diyebilin. Tabaklara itiraz edebilin, fazla fazla doldurulmuş tabakların hepsini tüketemeyeceğinizi söyleyin. Eğer derdinizi anlatamadıysanız geri verirken kibarca her şeyin çok lezzetli göründüğünü/olduğunu, çaktırmadan da ben şuna çatalımı sürmedim diyerek konuyu kapatın.

Bu durumu ise misafirlerinize yaşatmayın. İkramda ısrarcı olmayın. Tabakları siz ev sahibi olarak dengeli bir şekilde hazırlayın! Neydi kuralımız? Yeterli ve dengeli beslenme!

İkram Tercihleri

·         Tatlılarda ''stevia'' dediğimiz şeker içermeyen doğal tatlandırıcıyı deneyin.
·         Şerbetli tatlılar yerine sütlü tatlı tercih edin. Baklava yerine keşkül mesela...
·         Tabakları renklendirmek için meyvelerin renklerinden faydalanın.
·         Sebzeleri unutmayın, lezzetle hazırlanmış bulgur salatası, mevsim salata, kaşık salata... çok beğenileceğini bilin.
·         Şerbetler yerine taze sıkılmış meyve suyu, evde hazırlanmış şekeri minimuma indirilmiş limonata, çiçek kokulu bitki çayları hazırlayın.
·         Su en güzel ikramdır, bunu unutmayın! Suya çubuk tarçın, taze nane, karanfil... ile aroma verebilirsiniz.

Küçük dokunuşlarla misafirlerinizin sağlığına katkıda bulunabilir; en büyük iyiliği, güzel düşünceyi misafirleriniz adına gerçekleştirebilirsiniz.


Şimdiden mutlu bayramlar
Sağlıkla kalın
Diyetisyen Sevde Kahraman

Çaylar tek şeker, tuzluklar kayıp

Merhaba sevgili okuyucum,

Size 7 Şubat 2015 tarihinde http://www.gencdiyetisyenler.com/caylar-tek-seker/ yayınlanan yazımla merhaba demek istiyorum.

Geçen gün alt yazıda ve bugün Sağlık Bakanlığı’nın resmi sitesinde; obezite ile mücadele adına kamu kuruluşlarında içilen çayların yanına artık tek şeker konulacağını ve tuzlukların yemekhane masalarından kaldırılacağını okudum. ( 81 il valiliğine gönderilen genelgede, çay ve kahve ikramlarda ve kafe, kantin, lokanta, çay ocağı gibi yerlerde çay şekerinin tek şekerli olarak sunulması ve yemekhane, lokanta gibi hizmetlerde masalardan tuzlukların kaldırılması gerektiği belirtildi.)
Sağlık Bakanlığı’nın obezite ile mücadele adına belirlediği projeleri ben de destekliyorum. Ülke olarak kalkınmak adına obezitenin önlenmesine büyük katkıları olacağına inanıyor ve sadece obezitenin değil şeker ve tuz tüketiminin diyabet, hipertansiyon, kanser ile ilişkisinin varlığından tabiri caizse bir taşla bir değil iki değil bir çok kuş vurulabileceğini düşünüyorum.
Peki şeker nedir? Kaynakları nelerdir? Hastalıklardan korunmak adına ne yapabiliriz?
Genelgede bahsedilen şeker hepimizin bildiği, masa şekeri de denilen küp şekerlerdir. 1 küp şekerden kastımız ise ortalama 2,5 gramken kıtlama gibi türlerinde 5 grama ulaşabilir. Ve bunun %99,5’i karbonhidrattır. 1 gram karbonhidrat  ise 4 kkal enerji verir. Toplumumuzun ana ikramı şüphesiz ev veya ev dışı her yerde çaydır. Hep sorarız ki çay-kahve bir şey içer misiniz? Sonucunda hadi bize bir çay getir ya da hadi bir çay demle… Toplum olarak sevdiğimiz bir içecek olan çayı günde ne kadar tüketiyoruz? Diyelim ki günlük 10 bardak içiyoruz. (Bu arada internette bunu sorguladığımda doğru ya da yanlış bilemiyorum, Necati Şaşmaz’ın günde 80 bardak içtiğine rastladım. Belki de benim ortalamam biraz iyimser kalacak :) ) Her bardağımıza 2 küp şeker attığımızda günde 50 gram şeker ederken 1 küp şeker atıldığında 25 grama düşer. Bu da alınan enerjinin 100 kkal düşmesi demek oluyor. Aslında burada şu noktaya dikkat çekmek gerekir ki; şekerler basit ve kompleks şekerler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Ve basit şeker alımı konusunda dünya sağlık örgütünün önerisi şu şekildedir;
WHO, 2002 yılından bu yana, şekerlerin günlük toplam enerji alımının %10’undan daha azını oluşturmasını tavsiye etmektedir. Yeni taslak rehber de aynı öneriyi yapmakla beraber günlük toplam enerji alımının %5’ine kadar azaltılmasının ek faydalar sağlayacağını belirtmektedir.
Durum böyleyken ortalama 2000 kkal enerji gereksinimi olan bir bireyin  25-50 gram basit şeker alması önerilmiş oluyor. E peki ben bunun hepsini çayımın şekerinden mi alıyorum yani??? Evet işte maalesef durum bunu gösteriyor. Çikolata, sütlaç, baklava, kek, lokum, meyve suyu, meyveli soda hatta hatta söyleyebilirim ki bütün paketli ürünlerden alacağımın adı ne? O da basit şeker işte…
Ne olur ki ben fazladan alsam, bir lokum daha atsam ağzıma Türk kahvemin yanında? Bire ikiye takılmayalım ancak tavsiye edilen sınır değerimizin üzerinde basit şeker alımımızı sürekli hale getirdiğimizde yani alışkanlığımız olduğunda neler olabilir. Bir bakalım;
•       Basit şekerlerin fazlası yağa dönüşebilir ve vücutta yağ olarak depolanır. (Obezite)
•       Basit şekerler ince bağırsaktan hızla emilirler ve kan şekerini hızla yükseltirler. (Diyabet)
•       Posalı besinlerin (kompleks karbonhidrat içerirler) özellikle de çözünür posa, safra asitlerini bağlar ve kolesterol düşürücü etki gösterir.  (Kalp-damar hastalıkları)
•       Ve gene posa kanser yapıcı maddeleri bağlayarak atımını sağlar. Özellikle çözünmez posa barsakta feçes geçişini hızlandırır. Karsinojenik maddelerin bağırsakla temasını önler. (Kanser)
•       Posalı besinler daha çok çiğnenir. Tükrük salgısı artar. Besin artıkları kolay temizlenir. Plak oluşumu engellenir. Basit şekerler de ise durum tersidir. (Diş çürükleri ve benzeri ağız ve diş hastalıkları)
•       Gene posa alımımız Kabızlık-Divertikül ve benzeri barsak hastalıklarında koruyucudur.
Yani aslında günlük ortalama almamız gereken (2000 kkal enerji gereksinimi olan bireyler için düşünürsek)  275-300 gram karbonhidratın kompleks şekerlerden karşılamamız istenir ve bizi sevindirir. Bu beraberinde YETERLİ ve DENGELİ BESLENME’yi getirir. Ve bizim kullandığımız beslenme modelimiz olan 4 yapraklı yoncamızın, yarısından fazlasını sağlıklı bir şekilde tamamlamamızı sağlar. Sağlığımız gibi ülke ekonomisine de artılar kazandırır.
1 küp şeker azaltmak için bu güzel sebepler sizce de yeterli  değil mi???
Nasıl demeli ‘sürç-i lisan ettiysek affola.’
Sevgiyle kalın
Diyetisyen Sevde Kahraman